DE VINKENIERS

KAMPIOENSCHAP VAN BELGIE 2011 te AALTER

Bellem

Historiek

Het groene dorp Bellem is een relatief jonge stichting. In 1242 deed de Doornikse bisschop zijn bekende rondgang in het Bulskampveld om de grenzen van de toen bestaande parochies nauwkeuriger af te bakenen.

Daarbij scheidde hij ook de wijken Assert en Meneveld van hun moederparochie Ursel af voor de stichting van een nieuwe parochie, die de naam kreeg van het bijbelse Bethlehem. Later evolueerde Bethlehem naar Bellem.

De noordkant van Bellem werd vanuit de wijk Lovenzele in de loop van de 13de eeuw ontgonnen en tot akkerland herschapen.

De zuidkant daarentegen omvatte veel heide en vijvers met enkele schaarse stukken akkerland. In de 18de eeuw werden veel vijvers drooggelegd en bossen aangeplant.

Door het graven van de Brugse Vaart, werd Bellem in twee delen gesplitst. Dit had vooral gevolgen tijdens de Tachtigjarige Oorlog en de daarop volgende oorlogen tot 1713.

Het kanaal werd eerst versterkt aan de zuidzijde, tegen de raids van de Hollanders. .

Na 1648 kwam de vijand uit het zuiden en deed het kanaal dienst als versterkte barrière tegen de invallen van de Fransen. Om de beurt werd de noord- en zuidkant contributieland dat veel moest betalen om vrij te blijven van rooftochten.

Bezienswaardigheden

O.-L.-Vrouwkerk

Het oudste gedeelde van de huidige kerk is ongetwijfeld de toren, waarvan het onderste gedeelte wellicht nog uit de 16de eeuw dateert. De kerk werd gerestaureerd in 1950, nadat ze op 10 september 1944 was uitgebrand.

Er werden natuurlijk verscheidene veranderingen gedaan.

Kasteel van Bellem, Mariahovelaan 2

Beter gekend als Mariahove, is sinds 1965 een kasteeldomein met bezinningsoord voor religieuzen, volwassenen en schoolgaande jeugd. De vzw ‘Federatie van de Zustercongregaties’ van het bisdom Gent kocht het kasteel en zijn park in 1963.

Het huidige uitzicht werd voltrokken tussen 1855 en 1860.



Duiventorens

Bellem telt nog 3 oude duiventorens, één in de dorpskom, één op het erf van het kasteel Mariahove (16de eeuw), en één aan de brugse vaart.

Vanaf de Middeleeuwen en gedurende de daarop volgende eeuwen was het houden van duiven een privilege of voorrecht van de adel.

De kasteelheren en kloosterlingen lieten op hun (kasteel)hoeven speciale torens met duiventillen bouwen. De onderhorigen moesten instaan voor het voederen en het verzorgen van de dieren.

Tijdens de zomermaanden vonden de dieren doorgaans het nodige op de akkers. Het lekkere vlees van de jonge duiven was echter niet voor de boer bestemd, maar kwam op de feesttafels van de heren.

Kapellen

Er zijn natuurlijk ook te Bellem nog verscheidene kapelletjes. In de Lotenhullestraat op het kerkhofstaat een neogotische kapel,en in de Stekelbeekstraat bevindt zich een merkwaardige beglaasde niskapel.

Kraenepoel (22 ha) Lotenhullestraat

In de 13de eeuw strekte het Bulskampveld zich uit over duizenden hectaren heideveld, van Torhout, over Wingene en Beernem, tot Aalter en Bellem.

Tot het einde van de 18de eeuw zou dit landschap weinig veranderen. Verspreid over het heideveld lagen tientallen grote en kleine vijvers.

Ze waren wellicht ontstaan door het uitgraven van veldsteen en het steken van turf en werden gebruikt als viskweekputten. Krane betekent turf.
In de archieven voor het eerst vermeld in 1529, werd de Kraenepoel eeuwenlang als visvijver geëxploiteerd.

Nadat de zoetwatervis weggeconcurreerd werd door de makkelijker aangevoerde verse zeevis, verloren talrijke visteeltvijvers hun economische betekenis en verdwenen.

De Kraenepoel was eind 18de eeuw verworden tot een moerassige depressie.

Textielbaron Jacob Lieven van Caeneghem kocht in 1808 het bouwvallige kasteel van Bellem en het domein eromheen, waar ook de Kraenepoel deel van uitmaakte.

Hij redde de Kraenepoel van verlanding door hem te laten uitdiepen en van een lage dijk te voorzien.

Daardoor steeg het waterniveau en kon de vijver weer voor visteelt worden gebruikt. Men liet de vijver met een tussentijd van enkele jaren telkens leeglopen.

Het “oogsten” van de vis was nadien een peulschil. Tot de Tweede Wereldoorlog werd deze oorspronkelijk middeleeuwse en originele vistechniek geregeld gebruikt.

Dat had een heilzame werking op de fauna en flora in en rond de vijver: de combinatie van herhaaldelijk droogleggen en de voedselarme bodem zorgde voor een erg aparte begroeiing.

In de jaren vijftig werd een groot deel van de omliggende gronden verkaveld en werd een deel van de vijver verkocht. In 1956 werd als scheiding tussen de eigendommen een dam gebouwd. In 1957 werd de vijver beschermd landschap.

In 1997 kocht het gemeentebestuur er een gedeelte van aan. Sinds 2002 zijn de gemeente Aalter en de Vlaamse Gemeenschap gelijkwaardige eigenaars van het zuidelijke deel van de vijver.

Voor de realisatie van het herstel van de Kraenepoel als een voedselarm, structuurrijk ecosysteem is het ontslibben van de vijverbodem essentieel.

Door het Life-Project Kraenepoel vond in 2000 de ontslibbing van het noordelijke deel plaats en in 2002 die van het zuidelijke deel. Het is een opmerkelijke leefgemeenschap, waar we nog zeldzame planten en dieren kunnen bewonderen.

Vooral talrijke eendensoorten gebruiken de Kraenepoel als pleisterplaats.

Bij aanhoudend vriesweer komen veel mensen uit de streek  hier naartoe om naar hartenlust te schaatsen.







De duiventoren op Mariahove                    het kasteel, Mariahove







De duiventoren in het centrum van Bellem.

Kraenepoel





Kraenepoel


Bronnen: Heemkundige bijdragen uit hetMeetjesland
www.aalter.be



Frank De Meyer

• < Vorige
• Volgende >